|
Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın
Önlenmesi Sözleşmesine İlişkin
Seçmeli Ek Protokol
Sözleşmeye taraf devletler,
Birleşmiş Milletler Şartı'nın temel insan haklarına,
insanlık onuru ve insan değeri ile erkeklerin ve kadınların
haklar bakımından eşitliğine olan inancını
yeniden teyit ettiğini kaydederek,
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin bütün insanların onur ve
hakları bakımından eşit ve hür doğduklarını
ve herkesin bu Bildirgede yer alan hak ve özgürlüklere, cinsiyete dayanan
ayrım dahil olmak üzere, hiçbir ayrıma tabi tutulmaksızın
sahip olduklarını ilan etmiş olduğunu kaydederek,
Uluslararası İnsan Hakları Sözleşmeleri ve insan haklarına
ilişkin diğer uluslar arası belgelerin cinsiyete dayalı
ayrımcılığı yasakladığını hatırlayarak,
Taraf devletlerin Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın
Önlenmesi Sözleşmesinde (Sözleşme) kadınlara karşı
ayrımcılığın her biçimini kınayarak, her türlü
vasıtayla ve gecikmeksizin kadınlara karşı ayrımcılığın
önlenmesi politikası izlemeyi kabul ettiklerini de akılda tutarak,
Kadınların tüm insan haklarından ve temel özgürlüklerden
tam ve eşit olarak yararlanması ve bu hak ve özgürlüklerin
ihlalini önlemek için etkili önlemler alma kararlılıklarını
yeniden teyit ederek,
Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır.
Madde 1
Bu Protokole taraf devlet (taraf devlet) Kadınlara Karşı Ayrımcılığın
Önlenmesi Komitesinin (Komite) 2.maddeye göre yapılacak başvuruları
kabul ve inceleme yetkisini tanır.
Madde 2
Başvurular, taraf devletin yargılama yetkisi altında bulunan
bireyler veya bireylerden oluşan gruplar tarafından ya da onlar adına,
Sözleşmede yer alan hakların ihlal edildiği iddia edilerek yapılabilir.
Başvurunun bireyler veya bireylerden oluşan gruplar adına yapıldığı
durumlarda, birey veya bireylerden oluşan grupların rızası
alınmış olmalıdır. Birey veya bireylerden oluşan
gruplar adına yapılan başvurularda, ilgililerin rızalarının
alınmamış olması durumunda başvuruda bulunanın
bu eyleminin gerekçelerini açıklayabilir ve savunabilir olması
gerekir.
Madde 3
Tüm başvurular kimin tarafından yapıldığı
belirlenebilecek şekilde ve yazılı olarak yapılacaktır.
Komite, Sözleşmeye taraf olup da bu Protokole taraf olmayan bir devleti
ilgilendiren başvuruları kabul etmeyecektir.
Madde 4
Komite, iç hukuk yollarının makul olmayan sürede uzadığı
ve etkili sonuç verme ihtimalinin olmadığı durumlar dışında, iç hukuk yolları tüketilmeden yapılan
başvuruları değerlendirmez.
Komite aşağıdaki hallerde başvurunun kabul edilemez olduğunu
bildirir:
Aynı başvurunun, daha önce Komite tarafından veya başka
bir uluslararası araştırma veya uzlaşma prosedürü çerçevesinde
incelenmiş veya incelenmekte olması;
Başvurunun Sözleşme hükümlerine aykırı olması;
Başvurunun bariz biçimde doğru temellere dayandırılmamış
veya yeterli dayanaktan yoksun olması;
Başvuruda bulunma hakkının kötüye kullanılması;
Başvuru konusu olan olguların bu Protokol'un ilgili taraf devlet açısından
yürürlüğe girmesinden önce (yürürlük tarihinden sonra da sürmekte
olan olgular hariç) gerçekleştirilmiş olması
Madde 5
Başvurunun alınmasından sonra ve esasa ilişkin incelemenin
sonuçlanmasından önce, Komite taraf devletten, iddiaya konu olan
ihlalin mağdur ya da mağdurlarının telafisi imkansız
zararlar görmesini önlemek için gerekli ara önlemleri acilen almasını
talep edebilir.
Bu maddenin 1. fıkrasındaki takdir yetkisinin Komite tarafından
kullanılması başvurunun kabul edilebilirliği ya da esasına
ilişkin karar verildiği anlamına gelmez.
Madde 6
Başvurunun ilgili taraf devlete atıfta bulunmaksızın
Komite tarafından kabul edilemez bulunması hali dışında
ve birey ya da bireylerden oluşan grupların kimliklerinin söz
konusu taraf devlete açıklanmasına rıza göstermeleri durumu dışında,
Komite yapılan başvuruları gizlilikle ilgili taraf devletin
dikkatine sunar.
İlgili taraf devlet, tebliğ konusu olan başvuru hakkında açıklamaları
ve beyanları, varsa almış olduğu düzeltici önlemleri altı
ay içinde yazılı olarak Komiteye bildirir.
Madde 7
Protokol çerçevesinde yapılan başvurular, konuya ilişkin
bilgilerin ilgili taraflara ulaştırılması kaydıyla,
bireyler veya bireylerden oluşan gruplar tarafından veya onlar adına
sağlanan bilgiler ile ilgili taraf devletin verdiği tüm bilgiler
ışığında Komite tarafından incelenir.
Protokol uyarınca yapılacak başvuru incelemeleri kapalı
oturumlarda yapılır.
Başvuru incelemesi sonrasında, Komite başvuruya ilişkin görüşleri
ile birlikte varsa tavsiyelerini ilgili taraflara iletir.
Komitenin görüş ve varsa tavsiyeleri ilgili taraf devlet tarafından
değerlendirilir; konu hakkındaki bilgileri ve Komitenin görüş
ve tavsiyeleri doğrultusunda alınan tedbirleri içeren yazılı
bir cevap altı ay içinde Komiteye sunulur.
Komite uygun görürse taraf devleti, Komitenin görüş ve tavsiyeleri doğrultusunda
alınan tedbirler hakkında - Sözleşmenin 18. maddesi çerçevesinde
hazırlanan raporlar da dahil olmak üzere - daha fazla bilgi sunmaya
davet edebilir.
Madde 8
Taraf devletin Sözleşmede yer alan hakları ciddi ve sistematik biçimde
ihlal ettiği yönünde güvenilir bir bilgi aldığında,
Komite, taraf devleti bu bilgiye ilişkin incelemede işbirliği
yapmaya ve konuyla ilgili görüşlerini sunmaya davet eder.
Komiteye ilgili taraf devletçe sunulmuş olan her türlü görüşü
ve Komitece sahip olunan diğer güvenilir bilgileri göz önünde
bulundurarak Komite üyelerinden birini yada birkaçını araştırma
yapmak, acil rapor hazırlamakla görevlendirebilir. Gereken hallerde ve
taraf devletin rızasıyla araştırma ülkeye yapılacak
bir ziyareti de içerebilir.
Araştırma bulgularının incelenmesinden sonra, Komite bu
bulguları ve varsa görüş ve tavsiyelerini taraf devlete gönderir.
İlgili taraf devlet, Komitenin gönderdiği bulgu, görüş ve
tavsiyelerin alınmasından itibaren altı ay içinde kendi görüşlerini
Komiteye bildirir.
Araştırma gizlilikle ve her aşamada ilgili devletle işbirliği
gözetilerek yürütülür.
Madde 9
Komite, ilgili taraf devleti Protokolün 8. maddesi uyarınca yürütülen
araştırmaya ilişkin olarak, alınan tedbirlerin ayrıntılarının
Sözleşmenin 18.maddesine göre hazırlanan rapora eklenmesi için
davet edebilir.
Komite gerektiğinde 8. maddenin 4. bendinde öngörülen altı aylık
sürenin bitiminde, araştırmaya ilişkin olarak alınan
tedbirler hakkında bilgi vermesi için taraf devlete çağrıda
bulunabilir.
Madde 10
Taraf devletler bu Protokolün imzası, onaylanması ya da Protokole
katılma aşamalarında Komitenin 8. ve 9. maddeler ile düzenlenen
yetkisini tanımadıklarını beyan edebilirler.
Bu maddenin 1. bendi uyarınca beyanda bulunan taraf devletler bu beyanlarını
Genel Sekretere bildirimde bulunarak her zaman kaldırabilirler.
Madde 11
Taraf devletler, yargılama yetkileri altında bulunan bireylerin bu
Protokol uyarınca yaptıkları başvurularından ötürü
yıldırma veya kötü muameleye maruz kalmamalarını sağlayacak
önlemleri alırlar.
Madde 12
Komite, Sözleşmenin 21. maddesi uyarınca hazırlayacağı
yıllık rapora Protokol uyarınca gerçekleştirdiği
faaliyetleri de ekler.
Madde 13
Taraf devletler Sözleşme ve Protokolün tanıtımı ve yaygın
bir şekilde bilinmesini sağlamayı, Komite görüş ve
tavsiyeleri hakkında bilgi edinmeyi,özellikle taraf devleti içeren
konularda, kolaylaştırmayı taahhüt ederler.
Madde14
Komite, Protokolde düzenlenen işlevlerini yerine getirirken izleyeceği
kendi usul kurallarını geliştirir.
Madde 15
Bu Protokol, Sözleşmeyi imzalamış, onaylamış ve Sözleşmeye
katılmış devletlerin imzasına açıktır.
Bu Protokol, Sözleşmeyi onaylamış veya Sözleşmeye katılmış
devletlerin onayına tabidir. Onay belgeleri Birleşmiş Milletler
Genel Sekreterliğine tevdi edilir.
Bu Protokol, Sözleşmeyi onaylamış veya katılmış
devletlerin katılımına açıktır.
Katılmalar, katılma belgesinin Birleşmiş Milletler Genel
Sekreterliğine tevdi edilmesinden itibaren yürürlük kazanır.
Madde 16
Bu Protokol 10 adet onay veya katılma belgesinin Birleşmiş
Milletler Genel Sekreterliğine tevdi edilmesinden itibaren üç ay sonra
yürürlüğe girer.
Onay veya katılma belgesinin tevdi edilmesinden sonra Protokolü
onaylayan her devlet için bu Protokol, devletin kendi onay veya katılma
belgesinin Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine tevdi
edilmesinden itibaren üç ay sonra yürürlüğe girer.
Madde 17
Bu Protokole çekince konulmasına izin verilemez.
Madde 18
Bu Protokole taraf olan her devlet, Protokolde değişiklik yapılması
yolunda teklifte bulunabilir ve bunu Birleşmiş Milletler Genel
Sekreterliğine iletebilir. Genel Sekreter, değişiklik önerilerini
bu Protokole taraf diğer devletlere iletir. Genel Sekreter taraf
devletlerden, bu önerilerin incelenmesi ve oylanması amacıyla bir
konferans düzenlenmesini destekleyip desteklemediklerini bildirmelerini
isteyebilir. Taraf devletlerden en az üçte birinin böyle bir konferansın
düzenlenmesini uygun görmeleri halinde, Genel Sekreter Birleşmiş
Milletler gözetiminde bir konferans düzenler. Konferansa katılan ve
oylamada bulunan taraf devletlerin oy çokluğuyla kabul edilen bir değişiklik,
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun onayına sunulur.
Protokolde yapılan değişiklikler, Birleşmiş Milletler
Genel Kurulu tarafından onaylandıktan ve bu Protokole taraf
devletlerin üçte ikisi tarafından kendi anayasal usullerine uygun
olarak kabul edildikten sonra yürürlüğe girer.
Protokolde yapılan değişiklikler yürürlüğe girdiğinde,
değişiklikleri kabul eden devletleri bağlar, diğer taraf
devletler bu Protokolün değişiklikten önceki hükümleriyle ve
daha önce kabul ettikleri değişiklik hükümleriyle bağlı
kalmaya devam ederler.
Madde 19
Bir taraf devlet her zaman, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği'ne
hitaben yazılı bir bildirim göndererek bu Protokolden çıktığını
bildirebilir. Çekilme bildirimi, bu bildirimin Genel Sekreter tarafından
alınmasından itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Protokolden çıkma, bildirimin yürürlüğe girmesinden önce, bu
Protokolün 2. maddesine göre yapılan başvuruların
incelenmesini ve 8. madde kapsamındaki araştırmaların sürdürülmesini
engellemez.
Madde 20
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri aşağıdaki
hususlarda tüm devletleri bilgilendirir:
Protokole uyarınca gerçekleştirilen imzalar onaylar ve katılmalar,
Bu Protokolün ve değişikliklerinin 18. Maddeye göre yürürlüğe
girme tarihleri,
19. maddeye göre Protokolden çıkma bildirimlerini,
Madde 21
Bu Protokolün eşit derece orijinal olan Çince, İngilizce, Fransızca,
Rusça ve İspanyolca metinleri Birleşmiş Milletler arşivinde
saklanır.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri bu Protokolün onaylı örneğini
Sözleşmenin 25. maddesinde belirtilen devletlere iletir.
Geriye....
|
